ETKO Vegan Standardı

ETKO Vegan Standardı Nedir?

ETKO Vegan Standardı, giderek büyüyen ve bilinçlenen vegan tüketici kitlesine hitap etmek amacıyla ETKO tarafından özel olarak tasarlanmış bir uygunluk doğrulama sistemidir. Bu standart sadece gıda ürünleri için değil; tekstil, kozmetik, kişisel bakım ve deterjan gibi geniş bir ürün yelpazesi için uygulanabilir. Temel amacı, bir ürünün tohumundan tarlasına, hammadde işlenmesinden nihai paketlemesine kadar olan yaşam döngüsünün hiçbir aşamasında hayvanların sömürülmediğini, hayvansal hiçbir içeriğin kullanılmadığını ve ürünün zalimlik içermeyen (cruelty-free) yöntemlerle üretildiğini bağımsız bir denetimle kanıtlamaktır.

ETKO Vegan Sertifikasyonunun Temel Teknik Kriterleri

Vegan standardı, içerik analizi ve tedarik zinciri izlenebilirliği üzerine kuruludur. Sistemi şu şekilde özetleyebiliriz:

• Hayvansal İçerik Yasağı:

  • Ürünlerin formülasyonunda veya üretim sürecinde et, balık, kümes hayvanları gibi doğrudan hayvansal bileşenlerin kullanılması kesinlikle yasaktır.

  • Süt, yumurta, bal, balmumu, propolis, lanolin, karmin (böcek boyası), ipek, hayvansal jelatin ve deri gibi dolaylı yollarla elde edilen hiçbir hayvansal yan ürün (by-product) ürün içeriğinde yer alamaz.

• Üretim Aşamasındaki Girdiler ve Çapraz Bulaşma (Cross-Contamination):

  • Vegan iddialarını en çok zedeleyen konulardan biri üretim sürecinde kullanılan yardımcı maddelerdir. Şeker beyazlatmada kullanılan kemik kömürü veya şarap/meyve suyu durultmasında kullanılan hayvansal jelatin (isinglass vb.) gibi üretim hattı bileşenleri de standart kapsamında tamamen yasaktır.

  • Aynı tesiste hem vegan hem de vegan olmayan üretim yapılıyorsa, vegan ürünlere hayvansal kalıntı bulaşmaması (çapraz bulaşma) için üretim hatlarının tamamen ayrılması, özel yıkama ve temizlik prosedürlerinin uygulanması zorunludur.

• Hayvanlar Üzerinde Test Yasağı (Cruelty-Free):

  • Sertifikalandırılacak nihai ürün veya bu ürünün içerdiği hammaddeler, hiçbir koşulda hayvanlar üzerinde test edilemez. Geliştirme ve üretim süreçlerinin tamamı "Cruelty-Free" ilkelerine uygun olmalıdır.

Bu standart kimler için

ETKO Vegan, hayvansal kökenli içerik veya malzeme bulunmadığına dair ürün iddiası gereken üreticiler içindir. Tipik kapsam kozmetik, deterjan/temizlik ürünleri ve standardın ürün listesinin uygulandığı tekstil veya mamullerdir. Bileşim ve bulaşma kontrolü standardıdır. Cruelty-free / hayvanlar üzerinde test edilmeme belgesi değildir.

Neler belgelenir

• Hayvansal kökenli içerik ve malzemeler için reçete veya malzeme listesi incelemesi (örneğin donyağı, karmin, balmumu, lanolin, kolajen, keratin, ipek, yün, deri, tüy)
• Vegan ve vegan olmayan ürünlerin ekipman veya hat paylaştığı yerde çapraz bulaşma kontrolleri
• Her hammadde veya bileşen için tedarikçi beyanları ve spesifikasyonlar
• Standardın kapsamındaki ürün kategorileri: kozmetik, deterjan ve uygulanabilir tekstil / mamuller
• Vegan belgelenmiş SKU’ların etiketlenmesi ve reçete veya tedarikçi değişince değişiklik kontrolü
• Ambalajda “içerik” olarak yazılmasa da hayvansal köken getirebilen proses yardımcıları ve taşınma (carry-over)

Bu standardın kapsamadığı konular

• Cruelty-free veya hayvanlar üzerinde test edilmeme belgelendirmesi (vegan bileşim “hayvanlar üzerinde test edilmedi” ile aynı değildir)
• Organik, doğal, COSMOS veya diğer kimyasal/tarımsal iddialar
• Hayvancılıkta çiftlik hayvan refahı belgelendirmesi (bu vegan bileşim iddiası değildir)
• Gıda veya eczacılık vegan iddiaları, bu kategoriler açıkça belgelenmiş ürün kapsamında değilse

Alıcıların ve işletmelerin sık sorduğu sorular

Vegan, cruelty-free ile aynı mıdır?

Hayır. Vegan, üründe veya malzemede hayvansal kökenli madde olup olmadığına bakar. Cruelty-free, ürünün veya içeriklerin hayvanlar üzerinde test edilmesine bakar. Formül vegan olup test geçmişi olabilir; cruelty-free olup balmumu, karmin veya lanolin içerebilir. İkisini de isteyen alıcı her ikisini belirtmelidir; bu sayfa yalnızca vegan bileşimi kapsar.

Aynı dolum veya boyama hattında vegan ve vegan olmayan SKU çalıştırabilir miyiz?

Doğrulanmış temizlik veya geçiş, standardın bulaşma saydığı düzeyde hayvansal kalıntı taşınmasını önlüyorsa evet. Paylaşılan tanklar, hortumlar ve kumaş boyama partileri tipik risk noktalarıdır. Belgelenmiş geçiş yoksa sonraki partideki vegan iddiası savunulamaz.

Balmumu, lanolin veya karmin veganı düşürür mü?

Evet. Hayvansal kökenlidir. Bal, şellak, ipek, yün, deri, tüy ve kolajen aynı nedenle düşer. Bitkisel veya mineral mum ikamelerinin tedarikçi köken kanıtı gerekir; SDS’te “doğal mum” hayvansal olabilecekse yetmez.

Tekstil kaplaması vegansa kumaş yine yün veya ipek içerebilir mi?

Vegan belgelenmiş mamul için hayır: belgelenen ürün kapsamdaki lif, trim ve kaplamaları içerir. Yün giyside vegan apre, giysiyi vegan yapmaz. İddianın denetlenene uyması için başvuruda mamul sınırını (lif, kaplama, aksesuar) tanımlayın.

Denetimden önce hazırlanması gerekenler

• İddia edilecek her SKU için tam malzeme listesi, INCI veya lif/trim bileşimi
• Her hammadde için tedarikçi vegan veya bileşim beyanları artı SDS/spesifikasyonlar
• Paylaşılan ekipman için çapraz bulaşma ve temizlik validasyonu
• Kökeni belgelenmiş belirsiz girdiler listesi (gliserin, stearik asit, oleik asit, boyar maddeler, enzimler)
• Vegan etiketleme için görsel ve iddia metni
• Yeni tedarikçi, ikame içerik ve yeni SKU için değişiklik kontrol prosedürü

Sık görülen bulgular

• Vegan belgesinden cruelty-free dili basmak veya ikisini birbirinin yerine kullanmak
• İçerik listesinde görünmeyen hayvansal proses yardımcıları veya filtre ortamları
• Hayvansal mı bitkisel mi belirtilmemiş gliserin, stearat veya boyar maddeler
• Vegan olmayan ile vegan koşular arasında doğrulanmış temizlik olmadan paylaşılan tank veya boyama kazanları
• Kapsamdan hiç çıkarılmamış “vegan tekstil” hattında kalan ipek, yün, deri veya tüy