AB Organik Tarım Yönetmeliği (EU) 2018/848

AB Organik Tarım Yönetmeliği (EU) 2018/848 Nedir?

Avrupa Birliği'nin güncellenmiş Organik Tarım Yönetmeliği olan (EU) 2018/848, 1 Ocak 2022 tarihinde yürürlüğe girerek eski 834/2007 sayılı yönetmeliğin yerini almıştır. Bu yeni yasal çerçevenin temel amacı, tüketici güvenini artırmak, organik üretim standartlarını katılaştırmak ve Avrupa Birliği içindeki üreticiler ile AB dışından ürün ihraç eden üreticiler arasında "eşit şartlarda rekabet" (level playing field) sağlamaktır. Bu yönetmelik, tarımsal hammaddelerden işlenmiş gıdalara ve yemlere kadar Avrupa pazarında "organik" etiketiyle satılacak tüm ürünlerin tabi olduğu en üst düzey yasal zorunluluktur.

AB 2018/848 Yönetmeliğinin Temel Teknik Kriterleri

Yeni yönetmelik, tedarik zincirine önemli yapısal değişiklikler getirmiştir. İhracatçıları ve üreticileri doğrudan ilgilendiren teknik yenilikleri şu şekilde özetleyebiliriz:

• "Eşdeğerlik" (Equivalence) Yerine "Tam Uyumluluk" (Compliance):

  • Eski sistemde, üçüncü ülkelerdeki (AB dışındaki) üreticiler, AB kurallarına benzer standartlarla üretim yapabiliyordu. Yeni yönetmelikle bu durum kalktı. Artık dünyanın neresinde olursanız olun, Avrupa pazarına organik ürün satmak istiyorsanız, AB içindeki bir çiftçiyle birebir aynı kurallara (Tam Uyumluluk) uymak zorundasınız.

• Çiftçi Grupları Sertifikasyonu (Group of Operators):

  • Yönetmelik, dünyanın her yerindeki küçük ölçekli çiftçiler için "Grup Sertifikasyonu" sistemini standart hale getirmiştir. Belirli büyüklük ve ciro sınırlarının altındaki çiftçiler, tek bir tüzel kişilik altında birleşerek sertifikasyon maliyetlerini düşürebilir ve sağlam bir İç Kontrol Sistemi (ICS) ile denetlenebilirler.

• Bulaşmayı Önleyici Tedbirler (Precautionary Measures):

  • İzin verilmeyen ürünlerin (pestisitler, sentetik kimyasallar, GDO'lar vb.) varlığını ve bulaşma riskini engellemek için tüm tedarik zincirinde çok daha katı önlemler alınması zorunludur. Herhangi bir izinsiz madde tespitinde, ürünün organik statüsünün askıya alınması veya iptali için çok daha hızlı ve katı prosedürler işletilir.

• Toprak Odaklı Üretim ve Kapsam Genişlemesi:

  • Hidroponik (topraksız) tarım organik üretimden tamamen dışlanmıştır; organik tarım toprağa bağlı olmalıdır. Ayrıca deniz tuzu, mantar, balmumu, uçucu yağlar, pamuk ve yün gibi daha önce net kuralları olmayan bazı ürün grupları da açıkça yönetmelik kapsamına alınmıştır.

Bu standart kimler için

AB Organik (Tüzük (AB) 2018/848); organik olarak AB pazarına sürülecek işlenmemiş bitkisel ve hayvansal ürünleri, işlenmiş gıda ve yemi ve çoğaltım materyalini üreten, hazırlayan, dağıtan veya ithal eden işletmeler içindir. Eşdeğerlik düzenlemesi olmayan Türkiye ve diğer üçüncü ülkelerdeki işletmeler için belgelendirme, yerel organik yasaya eşdeğerlik değil, 2018/848’e uygunluktur.

Neler belgelenir

• Toprağa bağlı bitkisel üretim ve kapsamdaysa organik hayvancılık ile organik yem
• AB pazarı için organik ürünlerin hazırlanması, ambalajı, etiketlenmesi ve dağıtımı
• 2018/848’i karşılayan yapıda, iç kontrol sistemi (ICS) olan işletmeci grupları
• İzinli olmayan ürün ve maddelerin varlığını önlemeye yönelik ihtiyat tedbirleri
• Gerektiğinde her sevkiyat için TRACES’te Kontrol Sertifikası (COI) ile AB’ye ithalat
• Organik içerikleri ve prosesleri tüzüğü karşılayan işlenmiş organik gıda/yem

Bu standardın kapsamadığı konular

• AB uygunluğunun yerine TR organik, NOP veya başka üçüncü ülke şemasının eşdeğer sayılması (gerçek bir eşdeğerlik/ticaret düzenlemesi yoksa)
• 2018/848’in izin vermediği topraksız / hidroponik üretim (tanımlı sınırlı istisnalar hariç)
• Tekstil, kozmetik veya deterjan organik iddiası (başka şemalar; tarımsal içerik yine bu belgeyi isteyebilir)
• Organik yerine kullanılan GLOBALG.A.P., İTU veya diğer İTU/GAP şemaları

Alıcıların ve işletmelerin sık sorduğu sorular

TR organik belgemiz var. AB’de organik satmak için yeter mi?

Genelde hayır. Türkiye, TR organikinin AB organik olarak toptan tanındığı eşdeğer üçüncü ülke değildir. AB pazarında organik diye sunulan mallar, o faaliyet için tanınmış kontrol kuruluşunca 2018/848 uygunluk belgelendirmesi ve ithalat sevkiyatlarında TRACES’te geçerli COI ister. TR organiği iç pazar için tutun; yalnızca TR belgesine dayanarak AB organik logosunu basmayın.

İşletmeci grubu nedir, ICS ne zaman gerekir?

2018/848, genelde daha küçük üreticilerin bir işletmeci grubu olarak, belgelenmiş iç kontrol sistemi, üye sicili, iç denetimler ve yaptırımlarla tek belge almasına izin verir. Büyüklük, ciro ve “aynı ülke / benzer faaliyet” koşulları vardır. ICS, uygunsuzlukları atlama yolu değildir: kontrol kuruluşu ICS’yi denetler ve üyeleri örnekler. Tüccar veya işlemci otomatik olarak işletmeci grubu değildir.

İhtiyat tedbirleri pratikte nedir?

İşletmeciler, izinli olmayan ürünlerle bulaşma riskini (ilaç sürüklenmesi, ortak ekipman, depo, paralel konvansiyonel üretim) tanımlayıp orantılı tedbir koymalıdır. Kanıtlı şüphe varsa parti, açıklığa kavuşana kadar organik satılamaz. İhtiyat tedbirleri denetlenebilir; sahada kanıtı olmayan imzalı politika tipik açıktır.

TRACES’te COI ne zaman gerekir?

AB’ye ithal edilen organik sevkiyatlar genel olarak TRACES NT’te düzenlenen, tüzüğün istediği gibi vize edilen Kontrol Sertifikası ister; mallar organik serbest dolaşıma öyle çıkar. Eksik, geç veya uyuşmayan COI’ler (ağırlık, parti, işletmeci) sınır/kontrol kuruluşu bulgusudur. COI’yi ticari faturayla karıştırmayın.

Denetimden önce hazırlanması gerekenler

• İşletmeci profili: AB organik kapsamındaki üretim, hazırlama, depo ve fason birimler
• Tarla/hayvan haritaları, münavebe veya yemleme planları, arazi ve hayvanlar için geçiş tarihleri
• Gübre, bitki koruma, yem, temizlik girdilerinin izinli ürünlere eşlenmiş listesi
• Grup olarak başvuruyorsanız ICS el kitabı, üye listesi ve iç denetim kayıtları
• Gelen partiden çıkan etikete izlenebilirlik; işlenmiş üründe organik olmayan içerikler dahil
• AB’ye ihracatta: TRACES erişimi, sevkiyat verisi ve COI alma süreci

Sık görülen bulgular

• 2018/848 uygunluk belgesi ve COI olmadan TR organik belgeyle AB’ye satmak
• Tampon, temizlik ve parti kimliği olmadan paralel konvansiyonel üretim
• Kâğıtta var, iç denetimi olmayan grup ICS’si
• Organik ünitede izinli olmayan bitki koruma ürünü veya yem maddesi
• O işletmeci ve o reçete için belgelenmemiş ürüne AB organik logosu