Global Organic Textile Standard (GOTS)

Global Organik Tekstil Standardı (GOTS) Nedir?

Global Organik Tekstil Standardı (GOTS), organik liflerden (pamuk, yün, ipek, keten vb.) üretilen tekstil ürünlerinin işlenmesi, imalatı, ambalajlanması, etiketlenmesi, ticareti ve dağıtımı için dünya çapında kabul gören en kapsamlı ve prestijli küresel sertifikasyon programıdır.

Global Standards gGmbH tarafından yönetilen bu standart; hammaddenin hasat sonrasındaki ilk işlemesinden nihai tüketiciye ulaşana kadar tüm tekstil tedarik zinciri boyunca hem çevresel hem de sosyal sorumluluk kriterlerini bağımsız denetim mekanizmalarıyla garanti altına alır.

GOTS Sertifikasyonunun Temel Teknik Kriterleri

GOTS, tekstil üretimi ve işlemesinin tüm aşamalarını kapsayan üç temel teknik sütun üzerine kuruludur:

1. Lif İçeriği ve Etiketleme Sınıfları

• "Organik" (Organic): Ürün ağırlıkça en az %95 oranında sertifikalı organik lif içermelidir. Kalan %5'lik kısımda yalnızca izin verilen belirli sentetik veya konvansiyonel lifler kısıtlı oranlarda kullanılabilir.

• "X% Organik Maddeden Üretilmiştir" (Made with X% Organic Materials): Ürün ağırlıkça en az %70 oranında sertifikalı organik lif içermelidir. Kalan %30'luk kısımda GOTS'un izin verdiği geri dönüştürülmüş veya rejenere lifler ile belirli kısıtlamalara tabi sentetik lifler (örneğin elastan) kullanılabilir.

2. Çevresel ve Kimyasal Yönetim

• İşlemede kullanılan tüm kimyasal girdiler (boyalar, baskı patları, yardımcı maddeler) toksisite, biyolojik parçalanabilirlik ve çevresel etki açısından denetlenmeli ve GOTS onaylı olmalıdır.

• Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO), ağır metaller, formaldehit, ftalatlar, florokarbonlar (PFC) ve klorlu ağartıcıların kullanımı kesinlikle yasaktır.

• Islak işlem tesislerinin (boyahane, yıkama, terbiye) atık suları etkili bir atık su arıtma tesisinden (AAT/ETP) geçirilmek zorundadır ve belirli su/enerji tüketim hedefleri izlenmelidir.

3. Sosyal Uygunluk ve İnsan Hakları

• Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) temel sözleşmelerine ve durum tespiti (due diligence) ilkelerine dayanır.

• Çocuk işçi çalıştırma yasağı, zorla çalıştırma yasağı, adil ücretlendirme, makul çalışma saatleri, iş sağlığı ve güvenliği ile sendikal örgütlenme özgürlüğü tüm zincirde zorunludur.

Kapsam ve Belgelendirme Detayları

Kimler İçindir?

GOTS; sertifikalı organik lifleri işleyen, üreten, ithal/ihraç eden, toptan ticari mülkiyetini alan ve nihai ürüne organik iddiası basan tüm tekstil işletmeleri, fason üreticiler, tüccarlar ve markalar içindir.

Neler Belgelenir?

• En az %70 sertifikalı organik lif içeren tekstil ürünlerinin işlenmesi, imalatı ve ticareti.

• Etiket sınıflarına uygun içerik iddiaları ("Organik" ve "Organik Maddeden Üretilmiştir").

• Tesis düzeyinde kimyasal yönetim, atık su arıtımı ve çevre yönetim sistemleri.

• Tesislerde ILO standartlarıyla uyumlu sosyal ve insan hakları yönetimi.

• Tedarik zincirindeki İşlem Sertifikaları (TC) aracılığıyla sağlanan fiziksel gözetim zinciri.

Standardın Kapsamadığı Konular

• Çiftlik düzeyinde organik tarım üretimi: Pamuk veya yünün çiftlikteki yetiştirilme süreci GOTS kapsamına girmez (bunun için AB Organik, NOP/USDA gibi organik tarım belgeleri gerekir).

• Yalnızca elyaf/içerik doğrulaması: Sosyal ve kimyasal kurallar istenmiyorsa sadece içerik doğrulama GOTS değil, OCS standardının konusudur.

• Kapsam 4 kimyasal onayının ürün belgesi sayılması: Kimyasal üreticilerinin aldığı GOTS Kapsam 4 onayı, bir tekstil ürününü doğrudan GOTS sertifikalı yapmaz.

Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)

GOTS ile OCS arasındaki temel teknik fark nedir?

OCS sadece organik lifin kaynağını ve gözetim zincirini (kütle takibini) doğrular; tesisteki kimyasal kullanımı, atık su veya sosyal koşulları denetlemez. GOTS ise elyaf izlenebilirliğinin yanı sıra katı kimyasal kısıtlamaları, çevresel atık su standartlarını ve sosyal denetimleri zorunlu kılar.

GOTS sertifikalı bir üründe sentetik lif veya elastan kullanılabilir mi?

"Made with organic" (%70–94) sınıfında belirli oranlarda izin verilen sentetik veya rejenere lifler kullanılabilir. Ancak konvansiyonel polyester/elastan kullanımı tamamen serbest değildir; GDO kökenli sentetikler yasaktır ve elastan kullanımı belirli kullanım amaçları ve oranlarla kısıtlanmıştır.

Yalnızca ticaret yapan (üretim yapmayan) tüccarların GOTS belgesi alması gerekir mi?

Eğer tüccar GOTS sertifikalı malların yasal mülkiyetini üzerine alıyor ve müşterisine GOTS iddiasıyla satarak İşlem Sertifikası (TC) düzenletmek istiyorsa evet, GOTS Kapsam sertifikasına sahip olması zorunludur.

GOTS onaylı boya kullanmamız kumaşımızın GOTS sertifikalı olması için yeterli midir?

Hayır. GOTS onaylı kimyasal kullanmak (Kapsam 4) zorunlu bir ön şarttır ancak tek başına ürünü GOTS sertifikalı yapmaz. Kumaşın üretildiği tesisin de GOTS Kapsam sertifikasına sahip olması ve sürece ait İşlem Sertifikasının (TC) bulunması gerekir.

Denetim Süreci İçin İpuçları

Denetimden Önce Hazırlanması Gerekenler

• Gelen organik lifler için geçerli organik tarım veya İşlem Sertifikaları (TC).

• Hammadde girdisi ile çıkan GOTS ürünü arasındaki miktar mutabakatı (kütle denkliği ve stok kayıtları).

• Islak işlemlerde kullanılan tüm girdilerin GOTS onay belgelerini (Kapsam 4/FDS) içeren kimyasal envanteri.

• Atık su arıtma tesisi test/analiz raporları ve çevresel yönetim kayıtları (su/enerji).

• İş sağlığı ve güvenliği, çalışma saatleri, ücret bordroları ve insan hakları durum tespiti (due diligence) kayıtları.

• Fason tedarikçi listesi ve bu tesislerin sertifika kapsam yetkileri.

Denetimlerde Sık Karşılaşılan Bulgular (Uygunsuzluklar)

• Siparişlerde GOTS onaylı olmayan boya, baskı patı veya yardımcı kimyasal kullanılması.

• Reçetedeki lif bileşimi ile hedeflenen etiket sınıfının (%95 / %70) teknik hesaplamasının uyuşmaması.

• GOTS ve konvansiyonel partilerin üretim veya depolama sırasında karışması / kimlik korumasının sağlanamaması.

• Süreçte kullanılan fason tesislerin (örneğin fason boyahane veya nakış) GOTS belgelendirme kapsamına dahil edilmemesi.

• Sevkiyatı yapılan ürün için eşleşen İşlem Sertifikasının (TC) zamanında düzenletilmemesi veya eksik olması.